Praktijk Heart vs. Brain - Coaching                            
 


Trauma, enkelvoudig, meervoudig of chronisch

 

Een trauma kan ontstaan wanneer je één of meerdere schokkende gebeurtenissen hebt meegemaakt. Door emoties en persoonlijke conclusies te koppelen aan de gebeurtenis wordt deze als traumatisch ervaren.

Bepaalde situaties die je herinneren aan die gebeurtenis zal je, vanwege het psychotrauma, proberen te vermijden, net zoals bepaalde gedachten of gevoelens. Hierdoor kan je meer en meer in een sociaal isolement terecht komen en kan als gevolg daarvan ook depressief worden.

Naast enkelvoudige trauma’s zijn er ook meervoudige of chronische of complexe trauma’s. Deze zijn het gevolg van langdurige en herhaaldelijke blootstelling aan nare of verwarrende gebeurtenissen. Hierbij kun je denken aan kindermishandeling, verwaarlozing en fysiek of seksueel geweld. In tegenstelling tot bij enkelvoudige trauma’s, gaat het bij chronische trauma’s vaak om  gebeurtenissen in de interpersoonlijke sfeer. De klachten komen deels overeen met de klachten bij een enkelvoudig trauma: nachtmerries, prikkelbaarheid, concentratieproblemen. Maar bij chronische trauma’s zie je daarnaast dat het invloed kan hebben op de algehele ontwikkeling van mensen. Dan ontstaan er andere klachten. Deze kunnen variëren van emotieregulatie- en gedragsproblemen, taal- en spraakontwikkeling die achterblijft tot aan hechtingsproblematiek of depressieve gevoelens. Een trauma kan dus verstrekkende gevolgen hebben.


Het cognitieve en het emotionele brein


Wanneer je brein gezond is, geeft het emotionele brein energie en richting, het cognitieve brein organiseert de uitvoering.

Het cognitieve brein is het bewuste, rationele en naar buiten gerichte brein, ligt als een soort enveloppe om het emotionele brein heen. Het emotionele brein is het onbewuste brein, in de eerste plaats ingesteld op overleven en voor alles gericht op het lichaam. Deze ligt in het diepste van onze hersenen, helemaal in het midden. De twee breinen functioneren betrekkelijk onafhankelijk van elkaar, en leveren op zeer verschillende wijze een bijdrage aan ons gedrag en aan de manier waarop we ons leven ervaren. 

Het cognitieve brein is evolutionair gezien het jongst en veel complexer dan het emotionele brein, waardoor het een groot vermogen heeft om informatie te verwerken. Het stelt ons in staat tot aandacht en concentratie, de beheersing van onze impulsen en instincten, de regie van onze sociale betrekkingen en ons moreel gedrag.

Beide delen communiceren met elkaar. Is er een scheiding tussen het cognitieve en emotionele brein, dan worden de (kleine) alarmsignalen van het lichaam niet meer waargenomen, en neemt een accurate zorg voor het lichaam af, waardoor het lichaam niet de voeding of rust krijgt die het nodig heeft en grenzen te gemakkelijk overschreden worden tot er een grens bereikt wordt in de vorm van een lichamelijk of psychisch probleem.


PTSS Posttraumatische stressstoornis

 

De oorzaak van PTSS is een buitengewoon heftige en schokkende ervaring waarbij iemand geconfronteerd wordt met een traumatische gebeurtenis. Voorbeelden van traumatische gebeurtenissen zijn (dreigende) plotselinge dood of ernstige verwonding, interpersoonlijk geweld zoals beroving of verkrachting, ernstige ongevallen, (natuur)rampen of in aanraking komen met oorlog (als burger of militair).


Symptomen

Mensen met PTSS hebben negatieve veranderingen in hun cognities en stemming. Hieronder vallen negatieve overtuigingen over zichzelf, anderen of de wereld, maar ook over de oorzaak van de traumatische gebeurtenis. Ook treden voortdurende negatieve emoties op, zoals angst, boosheid, schaamte en schuldgevoel, en kunnen positieve emoties minder goed ervaren worden. Mensen ervaren vaak ook een verminderde belangstelling voor activiteiten die vroeger belangrijk werden gevonden. 

Daarnaast kun je last hebben van verhoogde spanning en reactiviteit. Dit kan zich uiten als overmatige schrikreacties of waakzaamheid, slaapproblemen, concentratieproblemen, en prikkelbaar, roekeloos of zelfdestructief gedrag.

Ook komt bij een deel van de mensen met PTSS dissociatie voor, waarbij gevoelens van vervreemding van het eigen lichaam of de omgeving optreden.

Bij mensen met een PTSS houden symptomen langer aan en kunnen deze ook verergeren over de tijd. Zonder behandeling kunnen deze symptomen jaren blijven bestaan. Bij een aanzienlijk deel van de mensen komt de PTSS pas na enkele maanden tot jaren na de traumatische gebeurtenis volledig tot uiting. 

Aan de hand van gesprekken kan worden vastgesteld of er mogelijk sprake is van PTSS. Met gesprekken en vragenlijsten wordt op een systematische manier gekeken of de symptomen passen bij PTSS.


Gevolgen

De symptomen van PTSS kunnen het dagelijks functioneren ernstig verstoren, wat gevolgen heeft voor het sociale leven, studie of werk. Als de klachten langdurig aanhouden kunnen deze leiden tot sociaal isolement. PTSS gaat vaak samen met depressie, angststoornissen en verslaving.

    Conversiestoornis

Je hebt allerlei lichamelijke klachten waar geen fysieke oorzaak voor gevonden kan worden. Je hebt onbewust een psychische blokkade omgezet naar een lichamelijke klacht. Dit kan bijvoorbeeld zijn:

- Verlammingen / huidongevoeligheid

- Spasmes / tics 

- Blindheid / doofheid


    Dissociatiestoornis 

Dissociatie betekent afsplitsing. Je bewustzijn en daarmee je handelingen en gedachten staan haaks op je "normale" ik voor een bepaalde periode. Dit gedrag herinner je vaak zelf niet meer. Dit andere gedrag kan variëren van licht tranceachtige toestand tot een compleet andere persoonlijkheid. 

Op het moment dat je merkt dat een traumatische gebeurtenis nog altijd een grote invloed op je heeft is het van belang om vervolgstappen te ondernemen. Traumaverwerking is vaak nodig om te zorgen dat klachten niet langer aanhouden of verergeren.


Therapie 

De meest onderzochte en meest effectieve behandelingen zijn cognitieve gedragstherapie (CGT) en Eye Movement Desensitization and Reprocessing (EMDR).

CGT is voornamelijk gericht op jezelf onder begeleiding van een coach/therapeut in gedachten blootstellen aan de herinnering van het trauma, en daarnaast ook het opzoeken van situaties die angst oproepen omdat ze met het trauma te maken hebben. Dit zorgt ervoor dat de angstige reacties uitdoven.

Bij EMDR worden de meest emotionele momenten van de traumatische ervaringen samen met een therapeut weer voor de geest gehaald. Vervolgens wordt er tegelijkertijd een afleidende stimulus gegeven. Doordat er bij deze therapie twee taken tegelijk uitgevoerd worden, wordt er afstand gecreëerd tot het trauma en wordt de herinnering eraan minder levendig en minder emotioneel.